Бұл зерттеу жұмысы Қырғи-қабақ соғыстан кейінгі Еуразияның қайта құрылымдануы контекстінде Орталық Азияның стратегиялық және идеялық орталыққа айналу процесін терең ғылыми талдайды. Ресей, Қытай және Түркияның өркениеттік жобаларының бәсекелестігі аймақтық тәртіптің моральдық және кеңістіктік негіздерін анықтау жолындағы күресті көрсетеді. Авторлар Еуразиялық тәртіптің материалдық бәсекелестіктің нәтижесі емес, пан-идеологиялық тартыстың – құндылықтар мен кеңістіктік бейнелердің қақтығысы арқылы құрылатынын дәлелдейді. Ресейдің еуразияшылдық идеологиясы иерархиялық өркениет арқылы бірлікті қамтамасыз етуді көздейді, Қытайдың синоорталықтық даму моделі үйлесімділік пен байланыстылықты насихаттайды, ал Түркияның пан-түркілік және нео-османдық жаңғыруы мәдени және тілдік туыстық арқылы бауырластықты орнықтыруды мақсат етеді. Бұл үш түрлі идеялық құрылымдар Еуразиялық экономикалық одақ, Шанхай ынтымақтастық ұйымы, және Түркі мемлекеттері ұйымы сияқты халықаралық ұйымдар арқылы институционалданады, әрі энергия құбырлары, көлік дәліздері, және цифрлық байла-ныс жобалары арқылы материалданады.Мақалада ұсынылған үшқабатты тұжырымдамалық модель идеялық, институционалдық және инфрақұрылымдық өлшемдерді біріктіреді. Бұл модель абстрактілі өркениеттік дискурстардың саяси және кеңістіктік шындықтарға айналу процесін – дискурстық аударма, институционалдық диффузия, және инфрақұрылымдық бекіту үдерістерін зерттейді. Орталық Азия мемлекеттері сыртқы ықпалға пассивті қабылдаушы емес, керісінше көпвекторлы дипломатия мен бейімделмелі егемендік арқылы стратегиялық агенттік танытады, бұл аймақтың реляциялық тәртібін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Зерттеу нәтижесінде, пан-идеологиялық шеңберлердің өзара ықпалы Еуразиядағы өркениеттік плюрализмнің күшеюіне әкелетінін анықтайды. Орталық Азия бәсекелес моральдық, мәдени және кеңістіктік логикалар тоғысып, жаһандық геосаясат құрылымын қайта айқындайтын постбатыстық тәртіптің идеялық торабына айналады.
ОРТАЛЫҚ АЗИЯ ҮШІН ПАНИДЕОЛОГИЯЛЫҚ КҮРЕС ШЕҢБЕРІНДЕ ТҮРКИЯ, РЕСЕЙ ЖӘНЕ ҚЫТАЙ ҚАЛЫПТАСТЫРЫП ОТЫРҒАН СТРАТЕГИЯЛЫҚ КЕҢІСТІК
Жарияланды April 2026
21
21
Аннотация
Тілі
English
Кілттік сөздер
Орталық Азия
еуразияшылдық
Белдеу және жол» бастамасы
пан-түркизм
сыни геосаясат
өркениеттік плюрализм
стратегиялық кеңістік
Как цитировать
[1]
Парпиев, С. et al. 2026. ОРТАЛЫҚ АЗИЯ ҮШІН ПАНИДЕОЛОГИЯЛЫҚ КҮРЕС ШЕҢБЕРІНДЕ ТҮРКИЯ, РЕСЕЙ ЖӘНЕ ҚЫТАЙ ҚАЛЫПТАСТЫРЫП ОТЫРҒАН СТРАТЕГИЯЛЫҚ КЕҢІСТІК. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Әлеуметтану және саяси ғылымдар сериясы. 93, 1 (Квіт 2026), 91–112. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-6270.2026.93.1.007.

