Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Әлеуметтану және саяси ғылымдар сериясы

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ МЕДИАНЫҢ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ САЯСАТТАҒЫ РӨЛІ

Жарияланды September 2026

2

0

Абай атындағы ҚазҰПУ

e-mail: baktybai_a@mail.ru

##plugins.themes.healthSciences.article.authorBio##
×

Әділет Бактыбай

Бактыбай Әділет Өмірзақұлы – әлеуметтік ғылымдар магистрі, PhD докторанты, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан.

Аңдатпа

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың пәрмені құқықтық тыйымдар мен қылмыстық қудалауға ғана емес, азаматтарға қандай ақпарат жететініне және сол ақпараттың есеп талап етуге қалай айналатынына тәуелді. Зерттеудің мақсаты - Қазақстан медиасының 2025 жылғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы институттарды қайта ұйымдастыруды қалай фреймдегенін және жариялылықты қоғамдық бақылау мен саяси есептілікке жалғайтын тетіктерді қаншалықты іске қосқанын анықтау. Зерттеу кіріктірілген сапалық жағдайлық зерттеуге негізделді: құқықтық актілер мен халықаралық бағалауларға құжаттық талдау жасалып, 2025 жылғы 30 маусым-17 шілде аралығында қазақ және орыс тілдерінде шыққан 15 медиаматериал мақсатты, барынша әркелкі іріктеу арқылы зерттелді. Материалдар жанры, басым фреймі, дереккөздер құрамы және есептілік тізбегінің төрт буыны - көріну, түсіндіру, пікірталас және институционалдық жауап - бойынша дедуктивті-индуктивті тәсілмен кодталды. Нәтиже бойынша тоғыз материал жедел жаңалық үлгісінде беріліп, негізінен ресми құжатты қайта баяндаған; алты материал ғана себептерді, тәуекелдерді және балама бағаларды талқылаған. Бес материалда ресми емес сарапшы немесе азаматтық қоғам өкілі сөйлегенімен, қарапайым азамат дауысы мен қоғамдық бақылауға қатысудың нақты жолы бірде-бір материалда көрсетілмеген. Демек, медиа институционалдық өзгерісті көрінетін етуде күшті, бірақ жариялылықты аяқталған есептілік цикліне айналдыруда әлсіз. Зерттеудің жаңалығы - Қазақстандағы алдыңғы аудиториялық сауалнамалардан өзгеше, нақты медиалық өнім мен ықтимал есептілік салдарын бір талдау тізбегінде қарастыруы. Практикалық маңызы мемлекеттік органдардың медиада көтерілген мәселелерге жауап карталарын, ашық бақылау панельдерін және нәтижеге бағытталған коммуникация өлшемдерін енгізу жөніндегі ұсыныстармен айқындалады.

pdf (Русский)
Тіл

Қазақ