Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Әлеуметтану және саяси ғылымдар сериясы

ҚАЗІРГІ ЭТНИКАЛЫҚ ДИАСПОРАЛАР БІРЕГЕЙЛІКТЕРІНІҢ КӨПТҮРЛІЛІГІ МӘСЕЛЕСІНЕ ҚАТЫСТЫ

Жарияланды September 2026

6

2

Абай атындағы ҚазҰПУ

e-mail: Absat.41@mail.ru

##plugins.themes.healthSciences.article.authorBio##
×

Раушанбек Абсаттаров

Абсаттаров Раушанбек Бурамбайұлы – Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, философия ғылымдарының докторы, профессор, құрметті кафедра меңгерушісі, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің профессор-консультанты, Алматы, Қазақстан.

әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

##plugins.themes.healthSciences.article.authorBio##
×

Герман Ким

Ким Герман Николаевич – Қазақстан Жоғары мектебі Ұлттық ғылым академиясының академигі, тарих ғылымдарының докторы, профессор, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Азия зерттеулері институтының директоры, Алматы, Қазақстан.

Аңдатпа

Қазіргі этникалық диаспоралар бірегейлігінің әралуандығы адамның тиесілігін бір ғана өзгермейтін белгімен шектемейтін талдауды қажет етеді. Мақаланың мақсаты - көптік диаспоралық бірегейліктің деңгейлерін, факторлары мен тетіктерін айқындау және этникалық, азаматтық, диаспоралық, цифрлық тиесіліктің үйлесу шарттарын анықтау. Зерттеудің ғылыми-практикалық маңызы диаспорология ұғымдарын нақтылау және этносаралық кірігу саясатына қолданбалы қорытынды ұсыну болып табылады. Әдіснамалық негіз ретінде конструктивистік, трансұлттық, институционалдық және үдерістік тәсілдер алынды. 1983-2026 жылдары жарық көрген 50 теориялық және эмпирикалық еңбек интегративті тәсілмен талданды; цифрлық диаспора, ұрпақаралық жад және трансұлттық мобильдікке ерекше назар аударылды. Нәтижелер көптік бірегейліктің рөлдер жиынтығы емес, өзара байланысқан тиесіліктердің серпінді конфигурациясы екенін көрсетті. Оның түрі көші-қон траекториясына, құқықтық мәртебеге, тілге, институттарға, ұрпаққа, тарихи отанмен байланысқа және платформалар архитектурасына тәуелді. Этникалық, азаматтық, диаспоралық және цифрлық-желілік бірегейлікті біріктіретін төрт деңгейлі модель ұсынылды. Зерттеудің жаңалығы классикалық диаспора теориясын цифрлық коммуникация зерттеулерімен байланыстырудан көрінеді. Бұл деңгейлер бірін-бірі күшейте алады, бірақ «өзіміз - өзгелер» шекарасы саясиланса, қайшылыққа түсуі мүмкін. Практикалық тұрғыдан азаматтық теңдікті, мәдени сабақтастықты, ұрпақаралық сұхбатты және медиасауаттылықты қатар қолдау қажет. Мұндай тәсіл этномәдени әралуандықты интеграцияға кедергі емес, орнықты қоғамның ресурсы ретінде пайымдауға мүмкіндік береді.

pdf (Русский)
Тіл

Русский